de Maze Transformer

Laag 1 — voor de gebruiker1Wat je ermee doet beweegt met de code

/transformerDe kaarttabblad "Kaart en paden" · paneel kaart

• Elke stip is een grootheid (stermassa, gasdichtheid, frequentie …) uit een van 150 arXiv-artikelen over sterrenstelsels (astro-ph.GA, februari 2025). Elke pijl is een wet uit de formules van zo'n artikel: y ∝ xᵉ, met de dikte naar de grootte van de exponent. Gouden stippen komen in twee of meer artikelen voor: daar raken artikelen elkaar.
• Zoek een naam in het zoekveld, of klik op een stip. "Alles" zet de kaart terug. Stippen kun je verslepen.
• Bovenaan staat in drie blokken wat getoetst is en wat niet: de namen (45 van 50 goed bij een blinde beoordelaar), het lezen (vaste toetsfragmenten groen) en de paden (niet getoetst: geen enkel artikel in de kaart meet twee verbonden grootheden direct).

/transformerEen grootheidpaneel grootheid

• Na een klik: de naam, in hoeveel artikelen ze voorkomt, elke wet met exponent (± onzekerheid als het artikel die geeft), de LaTeX zelf en de link naar het artikel op arXiv. Daaronder de paren uit de gatenlijst die via deze grootheid lopen. Elke naam is weer klikbaar: zo volg je een pad van stip naar stip.
• In de MAZE (28-10): onderaan staat waar de grootheid in de MAZE woont. In de oude MAZE is dat het Wikipedia-artikel met dezelfde naam (of waar Wikipedia naar doorverwijst, zolang elk woord van de naam blijft); een klik opent die bewoner op zijn adres. In de nieuwe MAZE is dat het knooppunt met diezelfde titel. Is er geen koppeling, dan staat de reden erbij (meerduidig, ander begrip, niet in het net). Elke wet hangt in de nieuwe MAZE onder lus_helling, elk pad onder lus_overal. Achter elk artikel staat ⌂: het artikel zelf als bewoner van de oude MAZE. Blind getoetst: 36 van 40 koppelingen goed, 4 te ruim, 0 fout (plan koppeling-maze-2).

/transformerDe gatenlijstpaneel gatenlijst

• Paren grootheden die via twee of drie artikelen aan elkaar vast zitten, maar die nergens direct samen gemeten zijn. Per paar: het aantal routes, de voorspelde exponent van de kortste route, de tussenstappen en de artikelen waar die route doorheen loopt. Elk paar is een voorspelling die iemand zou kunnen meten.
• Lees haar kritisch: algemene grootheden zoals "radius" of "density" verbinden onderwerpen die niets met elkaar te maken hebben. Veel routes betekent niet: sterk verband.

/transformer/levenswetenschappenKaart van de levenswetenschappendezelfde pagina, tweede kaart

• Dezelfde kaart als die van de sterrenstelsels, maar uit 495 arXiv-artikelen over biologie, biofysica en biochemie (q-bio en physics.bio-ph, maart–november 2025). Bovenaan wissel je tussen de kaarten.
• Hier staat geen tabblad "Laat onderzoeken": een ingediend artikel wordt naast de sterrenkaart gelegd.
• Getoetst: de namen 42 van 50 goed (blind); de wetten 52 van 60 goed op een verse blinde steekproef (87%), na een AI-filter dat 202 van de 924 gelezen wetten doorliet; zonder filter was het 25 van 60. De paden zijn ongetoetst: eerst leken 172 paden direct gemeten, maar een blinde nalezing vond 0 van 60 echt (parameterwaarden met eenheden, figuurlabels, definities). Na het herstel van het lezen meet geen artikel twee verbonden grootheden direct.

/transformer/geneeskundeKaart van de geneeskundeeigen pagina · paneel geneeskunde

• Een tweede kaart, uit laag B: effectgroottes (odds ratio, hazard ratio, relatief risico) uit 1.303 PubMed-samenvattingen over de ziekte van Parkinson. Elke stip is een factor of uitkomst (roken, obstipatie, dementie, sterfte); een lijn is een gemeten effect, rood = verhoogt, groen = verlaagt, grijs = geen verschil.
• Klik op een stip: elk effect met de gepoolde schatting en 95%-interval, het aantal artikelen, de richting per meting en links naar PubMed. Rechts staan de getoetste paden A → M → B met hun status en of de directe meting uit een ánder artikel komt ("onafhankelijk").
• Getoetst: de binding (welke factor en uitkomst bij een getal horen) 54 van 60 goed volgens een blinde beoordelaar; de paden 36 van 41 bevestigd (p = 0,0015), streng — alleen onafhankelijke metingen, achteraf — 24 van 26 (p = 0,002). Een pijl is samenhang, geen oorzaak; geen medisch advies.

/transformer#onderzoekLaat onderzoekentabblad "Laat onderzoeken" · paneel onderzoek

• Typ een arXiv-ID (bijvoorbeeld 2502.01024, of plak de link) en kies "Onderzoek". De server haalt de LaTeX bij arXiv, leest de wetten met dezelfde regels als de kaart, laat een taalmodel symbolen zonder naam benoemen, en rekent de paden opnieuw met dit artikel erbij. Dat duurt meestal 5 tot 60 seconden.
• Je krijgt: de gevonden wetten (met LaTeX), welke grootheden het artikel met de kaart deelt (klik erop om ze op de kaart te zien), "zelfde verband elders" als de kaart dezelfde twee grootheden al verbindt, en de paden die het artikel raakt. Staat bij een pad bevestigd, onbeslist of tegengesproken, dan meet een artikel dat verband direct: dat is een echte toets. "Gat" betekent: alleen voorspeld.
• Grenzen: alleen artikelen met LaTeX-bron (geen pdf-only); hooguit 5 nieuwe artikelen per bezoeker per dag; het taalmodel krijgt per artikel hooguit 40 vragen en per dag 300 voor iedereen samen — daarboven leest de Transformer door zonder taalmodel en blijven symbolen zonder naam buiten de paden. Een artikel dat al eens onderzocht is, komt uit de bewaarde uitslag en kost niets.
• Een artikel buiten de sterrenkunde kan, maar raakt de kaart dan bijna altijd via algemene woorden; de pagina zegt dat erbij.

Laag 2 — voor de denker2Het idee & de regels blijvend

Een machtswet y ∝ xᵉ is een kleine, harde bewering: verdubbel x en y verandert met de factor 2ᵉ. Artikelen schrijven ze op in hun formules, elk over hun eigen onderwerp. Delen twee artikelen een grootheid, dan kun je hun wetten aan elkaar rijgen: zegt het ene b ∝ aᵉ¹ en het andere c ∝ bᵉ², dan volgt c ∝ aᵉ¹ᵉ² — een verband dat geen van beide artikelen noemt. Dat is een pad. Meet een derde artikel c tegen a direct, dan is het pad toetsbaar: bevestigd, onbeslist of tegengesproken.

De regel die het eerlijk houdt: lezen en rijgen gaan met vaste regels, niet met een taalmodel (L1–L12 voor het lezen, K1–K8 voor de paden). Het taalmodel doet één ding: een symbool dat de tekst zelf niet benoemt een gangbare naam geven (L10). Dat deel is blind getoetst (45 van 50 goed). Wat niet getoetst kan worden, heet ongetoetst: de paden van deze kaart zijn voorspellingen, en in de 150 artikelen is er nog geen enkele directe meting om er één aan te toetsen.

"Laat onderzoeken" is daarom vooral een manier om die toets te vinden: een artikel dat twee grootheden uit de gatenlijst direct meet, maakt van een voorspelling een uitslag.

Laag 3 — voor de bouwer3Hoe het werkt — code, grenzen & API beweegt met de code

Context ónder the-maze zoals de generator: maze/transformer/route.mjs (pagina, API, limieten), pagina.html, en de Transformer zelf in Python: v1.1/lees.py (L1–L12), kern.py (K1–K8), net.py (haal_tex, bouw), namen.py (L10, gpt-4o, temperatuur 0, cache).

Python vanuit Node. Per onderzoek start de server een child process: python3 -I transformer/openbaar/onderzoek.py <id> --cache <map> --max-vragen <n>, dat één JSON-object teruggeeft. Er draait er hooguit één tegelijk (wachtrij van 3), met een harde grens van 150 seconden en 25 MB bron. Gekozen boven een aparte Python-dienst: geen tweede Render-dienst (≥ $7/mnd), geen interne URL, en de Transformer blijft één implementatie. De Node-runtime van Render heeft python3; de enige niet-standaardmodule, snowballstemmer, gaat mee als kleine kopie in openbaar/_vendor (BSD-3).

De kaart als data. openbaar/export_net.py bouwt het februari-net één keer lokaal uit de 150 LaTeX-bronnen (10 GB cache, niet op Render) en schrijft openbaar/kaart-net.json: de doorgangen, de leesbare namen, de gatenlijst. De export toetst zichzelf: kern.paden op de export geeft precies dezelfde paden als het net. Hij leest met L1–L12 (v1.2c) en geeft 3.006 paden; de oudere kaart v1.1/kaart-data.json (L1–L11, 2.877 paden) blijft ongewijzigd. Zo staan de kaart en een ingediend artikel op één regelset.

Regels van het onderzoek (bovenaan onderzoek.py): O1 ophalen met plafond; O2 het namenbudget, nieuwe namen naar namen-bezoek.json in de cache (niet naar namen-cache.json, die bij de metingen hoort); O3 een artikel dat al in de kaart staat telt zijn eigen kaartwetten niet mee; O4 "zelfde verband elders" met de K4-regel.

Kosten. Het taalmodel is het enige dat per bezoeker geld kost: een naamvraag is ongeveer 650 tokens, rond $0,002; een artikel vraagt er gemiddeld 5 à 6 (≈ 1 cent). Het daglimiet van 300 vragen houdt het slechtste geval onder ~$0,60 per dag (~$18 per maand); bij gewoon gebruik is het centen. arXiv is gratis; de rekenkracht valt binnen de bestaande starter-instantie.

Bekende grenzen. De dagteller en de bewaarde uitslagen staan in de tijdelijke map: na een herstart of deploy beginnen ze opnieuw. arXiv knijpt af bij veel verzoeken; de dienst vraagt per artikel één keer en meldt het als arXiv weigert. De L10-vraag noemt het artikel "astrophysics paper"; voor andere vakken zijn de namen minder betrouwbaar.

Laag 4 — voor de verbinder4Links, bronnen & verder beweegt met de code

• de Transformermaze.swarp.nl/transformer · laat onderzoeken · API
• bronnenarXiv astro-ph.GA (de LaTeX via arxiv.org/e-print/<id>, de titel via de arXiv-API)
• open puntLaag B (effectgroottes uit PubMed, Parkinson) staat hier nog niet: de onafhankelijke tweede implementatie gaf bij het binden van getallen aan grootheden maar 77% dezelfde uitkomst (1.807 van 2.343 zinnen). Pas als die gelijk zijn, is er een uitslag om te tonen.
• familiethe MAZE · de Patentgenerator (dezelfde opzet: tellen wat geteld kan worden) · alle handleidingen
• eerlijkheidvaste regels voor lezen en rijgen; het taalmodel geeft alleen namen en is blind getoetst; ongetoetst heet ongetoetst; elke wet met zijn LaTeX en zijn artikel